ســهرهتا ههر وشـــه بوو...
وشــــهدان
ئهستێڵ: استخر
چهرخ: قرن، زمانه
ژوور: اتاق، بالا، داخل
پهرژین: پرچین، پرداختن به کار
پهرژ: فرصت
پهرهسێلکه: پرستو
لێكدانهوه: برآورد کردن
ڕسته: جمله دستوری،رشته خوراکی
پیت: حرف الفبا، برکت، جمجمه، کم
فێرگه: آموزشگاه، مدرسه
یاری: بازی، عشق
بریکار: وکیل
كاوهخۆ: شکیبا(یی)
گوێڕایهڵ: فرمانبر، پند شنو
قهڵاچۆ: انقراض
تهیار: آماده، مهیا، ثروتمند، آسوده
دژ: قلعه، مخالف، افسرده، اخمو
ئارا: وجود داشتن، دوستی
ڕووژه: الماس
وێچوون: شباهت
فهله: مسیحی، کارگر
فههۆ: با شرم و حیا
دهقاودهق: سربه سر، درشرایط برابر
ئهوتۆ: اینطور
پهڕاو: کتاب، دفتر
دۆز: ایدهآل، هدف، انتقام، مفتش
قاڵ: کارامد، بحث و جنجال، خاشاک
پێوهر:اندازهگیر،پود قالی، آسیب و بلا
بسک(ئهگریجه): مو، زلف
ئهستهم(حهستهم): دشوار
حاستهم: متین، آرام، کم، دشوار
ئاست: مکان، مقابل، دشوار
سنوور: مرز
نێـنووک: ناخن
دیارده: پدیده، آشکار
پێگه: پایگاه
تهنووره: دامن زنانه، گردباد
ئهستۆ: گردن
ئاڵتوون: طلا
ههوراز: فراز، سربالایی
خامه: قلم، ترکه
رێژنه(رهژنه): رگبار باران
رێژه: جذام،قالب ریختهگری
خولیا: رویا
هێڤی: رویا، آرزو
هۆڵ: آغل، هال، سالن، کره یکساله الاغ
ههل: فرصت، نوبت
ههڵه: اشتباه، سهو، غلط
لێبۆك: دلقک
دهڵپ: گشاد
زهریا: دریا
زهریان: کدبانو
زهرزهوات: سبزیجات
ژیلهمۆ: آتش زیر خاکستر
نهزۆک: نازا
دووگیان: حامله
بهرزهفڕ: بلند پرواز
شانۆ: تئاتر، نمایش،صحنه نمایش
لانک: گهواره،مهد
گورجوگۆڵ: چالاک
ئاتاج: محتاج، احتیاج، نیاز
پشکنین: جستجو
دیلان: رقص
شهقاو: قدم
دیل: اسیر
قوژبن: گوشه
بریسكه(برووسکه): برق آسمان
رێباز: رهگذر عمومی
پهیڤ: گفتار، سخن
پهیڤین: گفتن
زهمهن: زمین پر از گیاه، گردباد
زراڤ: باریک
بهژن: قد و بالا
راگواستن: منتقل کردن
رامان: در فکر فرو رفتن، متحیر شدن
راسان:ژست زدن بهخود گرفتن(بهقصد تهدید)
راڤه: شرح و تفسیر
راڤیار: صیاد
راڤگه: شکارگاه
تاڤگه: آبشار
ههڵدێر: آبشار، پرتگاه
راوێژ: مشورت، حدس
رواڵهت: ظاهر،چهره، ریا، ظاهری
شیر: شمشیر، شیر خوراکی
شیف: ترکهی چوب
شێف: شخم، زمین شخم زده
شیڤ: وعده شام، دره
شێڤ: تاریکی بعد از غروب، شخم
بووکهشووشه: عروسک
چهکهره: جوانه
بڕیار: شرط و قرار
تهشک: دامان، نزد و جنب، مستطیل
مهزن: بزرگ، رئیس، سردار
مێلاقه: آلاله
قهروێڵه: تختخواب
نزا: دعا
نژار: جای دنج، سنگچین
(ئهنـ)گوستیله: انگشتری
کهنداو: خلیج،کانال
کهنداڵ: تپه، گرداب
ههرهس: بهمن،سقوط، اشک
قهرهج: کولی
نوێن : رختخواب
دێڕ : سطر
پۆل : کلاس درس
ئهسرین : اشک
کهڵک : فایده، سود
ئهرک : وظیفه
ئامانج : آرزو، هدف
پهره : توسعه
ههست : احساس
هۆ : علت، سبب
تهنیشت : کنار
وتار : گفتار، سخن
بڕوا : باور، عقیده
جێژوان : میعادگاه، جایی که عاشق و معشوق بهم می رسند.
ئینجار : پس
ههواڵ : دوست، رفیق، خبر
وشه : لغت
ڕابردوو : گذشته
گرنگ : مهم
مرۆڤ : بشر، انسان
باڵنده : پرنده
ئاسۆ : افق
مهودا : فاصله
بهرین : عریض
واته : یعنی
پارێزگا : استانداری
گۆڤار : مجله
بڕگه : برنامه
لێپرسراو/ بهرپرس : مسئول
ڕوون : روشن
چهشن : نوع، سبک
ئهوین : عشق، آرزو
سانایی : آسانی
وێژه : ادب، ادبیات
سنوور : مرز
کهسایهتی: هویت، شخصیت
ساماڵ : آسمان صاف و بدون ابر
شهپۆل : موج
دهرفهت : فرصت
ڕۆژئاوا : مغرب
ڕۆژههڵات : مشرق
باکوور : شمال
باشوور : جنوب
ناوچه : شهر
چیا : کوه، کوهستان
ناوهند : مرکز
گوند : روستا
مێژوو : تاریخ
تهپۆڵکه : تپه کوچک
گهمارۆ : یورش، محاصره
تهرم : جسد، جنازه
وهرز : فصل
تهنانهت : حتی اگر، بخصوص
بایهخ : ارزش، قدر
بنهڕهت : پایه و اساس
بزاڤ : حرکت
زار : لهجه، کودک، دهان، لاغر
دهڤهر : مکان، جای، لبه تیغ
ڕهوت : وزن شعر، شیوه راه رفتن
بنکه : مقر
ڕێکخراوه : سازمان
شیاو : سزاوار، شایسته
شهکێن: چوگان بازی
گنتهڵ: کوتاه قد چاق
زایهڵه: صدای گریه و شیون
ههڤاڵ: رفیق،یار
لاوژه : ترانه
غوژ : کز کرده
عهشر: رستاخیز
سهرشڤ : گزیده
بهرفهک: نوعی عمامه مردانه
تێهانین: شانس آوردن
کاڤیلک: قارچ
کنجڕ: کهنهپاره
بۆڵه: غرولند کردن
ئاڵوگۆڕ: مبادله
نهستهق: سخن ارزنده
بلیمهت: نابغه
پاڵپشت: متکا، پارتی، حامی
پهراو: مستراح
پهڕاو: کتاب، دفتر، کاغذ سیگار
پێنووس: قلم
ڕێنووس: املا
ههڵمهت: حمله
ههڵمات: تیله
ههژیان: ارزیدن، شایان ارزش، جنبش جانبی
ههژیار(ههژهار): دندان زیادی
ههژی: شایسته، شایان، ارزشمند
ههژمهت: غم و اندوه
دۆخ: چگونگی، حالت، موسم، میزان و برابر
چیمهنتوو: سيمان
دانهوێڵه: بنشن، حبوبات
خاچ: صلیب، مستقیم و بدون توقف
خاچپهرهست: مسیحی
ڕهگهز: اصل، نژاد
وێستگه: ایستگاه
شهمهندهفهر: ترن، قطار راه آهن
قاميشهڵان: نیزار
لهمهڕ: دربارهی
لاسار: حرف نشنو
رهوت: وزن شعر
پاژ: دلیل و سند
نهۆم: طبقه، اشکوبه
سڕینهوه: پاک کردن
چهشن: مثل و مانند
دهق: وضع موجود، صاف و هموار
زێده: بسیار، بیش از حد لازم
چاویلکه: عینک
جهنجهر: چرخ چاه
ئهرێ نهرێ: دودلی و تردید
پێشێل کران: پایمال شدن
ئهستوور: کلفت
نهقڵ: انتقال، سرگذشت
تانهو توانج: طعنه زدن
پێوهر: اندازهگیر، معیار
زهق: مهم، برجسته
ئاموشۆ: آمد و شد
کهلهپوور: ارث، باج
ناسۆر: زخم دیر التیام، دمل
ئاوهڵه: باز و گشاد
ئاوێته: آمیخته
سهپێندراو: تحمیل شده
دوشینا: دیشب
دوکۆیی: مشترک میان دو نفر
فێڵهزان: مکار
ڤاجا: آستر
زیپۆ: جنجال و سروصدا
نهپهنی: ناپیدا
ههژڤین: ترسیدن
یهکهاوی: یکنواخت
کاتات: پس گردن
زڕچۆنه: بیارزش
بهروبۆ: بهرهی زمین،مدت
ئاوهر: عقیده و باور
داڕمان: فروریزی
زاڵ بوون: چیره شدن
مێرگه: چمن، چمنزار
قامچی: تازیانه
تاراو: برای همیشه رفته
ململانێ: هم چشمی، رودررو ایستادن
کاکیله: فک، آرواره
گێچهڵ: دردسر
کهلاک: لاشه
دهمار: زخم
مهخابن : دریغا
بنچینه: اساس، شالوده
ئامراز: ابزار
یاسا: قانون
هێڤ: نگاه
کهشخه: خوشنمود، شیک
ڕاوان: هذیان
ڕهنگاڵه: پرندهای است رنگارنگ
زهلکاو: باتلاق
قهڕهوڵ: مگسک تفنگ
ورووژاندن: به هیجان آوردن گروهی
کارمامز: بچهآهو
لیزمه: رگبار
تهرم: جسد
نهشمیل: زیبای دلکش
زریكه: تیرکشیدن اندام، جیغ
تریقه: صدای خنده
سابات: خانهی ییلاقی
باسك: بازو، بال پرنده
گاور: نامسلمان
رێكهوت: اتفاقی
هێرۆ: گل ختمی
ماڵپهڕ: سایت
ئاوهژو: وارونه
جهخت: شتاب در کار، مبارک
پانتاو: جلگهی هموار
بهغێڵی: حسودی
ههڵاڵه: اوازدر دادن، آلاله
کۆسپ: مانع و دشواری در زندگی
داگیرساندن: مشتعل شدن
چهوساندن: زحمت دادن
ژمێریاری: حسابداری
گێچهڵدار: مسالهدار
لێهاتوو: لایق، شایسته
ئهندامان: اعضا
بزووتنهوه: جنبش
سانا: آسان، سهل
ئاست: مقابل، رهبرو
ههیڤی: قمری
وشکهسهری: تعصب
گرفتی: تنگی
لێژنه: هیئت
ئاماژه: اشاره
ئاکام: سرانجام
پساندن: گسلانیدن
سنوور: مرز
ساکار: آسان
رهخساندن: اتفاقی درست شدن کار
دهمههڵبهس: حرف من درآوردی
کهژاوه: کجاوه
هزر: فکر
بهستهڵهک: یخبندان
پۆل: کلاس
پهتک: رسن
تهون: بافتنی
بنکه: مقر
بوان: ستون خیمه
بسکه: تبسم
دهست بهجێ: فورا
وتۆ: گفتنی
هنین: اندودن
شوێنگێڕ: پیگیر
ژاوه: آب صاف
چاوکراوه: دانا، فرزانه
بلوێڵ: نیلبک
ئاژر: خشم
بهرداین: نظارت
ئێشان: درد، ئازار
ختێنه: تحریک
شهقه کردن: دو نیم کردن
غاپۆره: سرگرم کار
قاپیه: دروازه
کهرسته: مواد اولیه، ابزار
بسپۆڕ: خصوصی
قهمۆش: التیام
ئاڕیشه: دشوار
ڕاوێژ: مشورت
شهنده: نام مجهول
کهلاج: دروغگوی حقهباز
ههنۆ: اینقدر، این
وهدا: خداحافظی، مادر
یهوڕایی: همفکری، همراهی
وێژنه: گوینده
ناتا: از این طرف
لێبوردن: عفوکردن
لاسا: تقلید، ادا درآوردن
ئارا: دوستی
سهردهم: هنگام
لێهاندن: تهدید کردن
ناوکۆیی: شرکت
غهواره: بیگانه، ناشناس
ڤهستان: ایستادن
مهرتاڵ: سپر
ههڵکرد: گذران زندگی
قۆناخ: مسیر یک روز راه، خانه مهمان پذیر
سۆژیاو: سوخته
زوربهت: وادارکردن
پارت: گروه، دسته
دهستکهوت: بهره
ژیار: زندگی شهروندان
قۆشمه: کودک زرنگ، بداخلاق
ڕماندن: ویران کردن
خۆشکایی: آسودگی
ترب: قبر
قهس: قصد، تهوع
خهیان: خائن
دانسته: ویژگی
کۆسهر: اندرونی
قافلقهدا: قضا و قدر
نووسیار: خطاط
نهسرهوت: نیاسود، بی آرام
ههڵشێواو: آشفته، بهم زده
لانهواز: بیچاره و درمانده
زهڕا: کمترین مقدار
بهرداین: نظارت
ئهوسا: این است
گالا: هجوم
ژهڵم: پژمردگی، آب کدر
ماتک: گهواره
مدهک: مدتی
قهڵاکردن: برهم انباشتن
شاتاوال: حمله، نهیب
ڕۆژبژێر: تقویم
ڕۆژپهڕ: وقت غروب
مهیزین: نگاه کردن
گۆپار: عصا
قهڵبهز: پرش
چیرۆک: داستان
چێژ: مزه، طعم
بهرهتی: کنایه
بێلانه: کنایه از آوازه
قرخاندن: تراشیدن موی سر
واری: زیستگاه
ئاقۆیت: یاقوت
هێوار: عصر هنگام
هێوین: مایهی پنیرو ماست
قرنگ: لنگیدن
پاری: لقمه
ئاڤاهی: آبادی، خانه
پهلهپیتک: تلنگر
بدۆ: سخنور
خهڕه: مغرور
لهڤا کردن: تقسیم کردن
مرۆخه: ستون فقرات
ههردیسه: ریش
سهلڤی: درخت سرو
ڕادارخانه: باجگاه
شهماڵک: شمع
ڕاڕفان: گیرآوردن و ربودن
ڕازاڤ: آراستن
دیا: مادر، تماشا، منظره
چاڤک: عینک
تهیا: سرگردان
تهیره: راهزن
قهتیز: گیرکرده، درمانده
کالۆم: تنبل
کاکوت: جمجه
کاڤلان: نیام
کاڤار: ناحیه، اقلیم
کۆچهک: سنگ
لزگ: جوانه
لڤی: جنبید، حرکت کرد
لمبیس: پوزه
مرچک: گنجشک
معین: مادیان
نگه: اشتیاق
واسار: بهار
واف: بلبل
ههر بینا: به همین زودی
ههژیان: شایان ارزش
ههستار: اشک
یاخر: باران
یارکۆک: هویج
قهمهش: تونل
دبێ: میگوید
پوری: پرو بال
چفان: خم شدن و سرزنش
چکود: خسیس
بهعیڤ: بادام
بهرماو: نیمخورده
بارتهقا: برابر
ئاوهڵا: باز و گشاده
ئابۆنه: تنومند و لندهور
ئادهر: اصیل، نجیب
پیۆ: لثه
پهقرهج: سطل
پڕنۆ: دلیل، برهان
بهبک: نوزاد
سنگهبهر: میخکوب شده
سهپهکه: سگ
سهراڤکی: رک و صریح
شاوێڕ: کودن
شۆیتک: کمربند
شهد: بستن
فلین: انقباض، بههمآمدن
فههێت: شرم، آزرم
ڤهکۆک: پیچگوشتی
چۆپڕیان: پخششدن، پراکندهشدن
چهمهڕا: امیدوار
دهشه: خوشمنظر
دیلمانج: مترجم
زیپهڕ: عضله
ژهڵم: پژمردگی
ڤهگهشین: شکوفاشدن
ڤهوینی: اخلاق
قهیر: اندازه
کشایایا: مقتول
کناچێ: دوشیزه
مالجۆ: جویبار
مریچۆک: سست و بیرمق
مهرهڤ: خویشاوند
نیشتاو: جزر دریا
ولی: غنچه
هافل: نتیجه
هلف: نامزد
یهون: درجهیک
زاب: سکو
شیف: ترکه چوب
برچی: گرسنه
پژل: اصرار
تهتن: سماق
جیو: زندگی
تۆ بڵێــی چهنــده لێــک دوور بن